کابل مسی هنوز رایج‌ترین رسانه شبکه در ساختمان‌ها و اتاق‌های سرور است. اما «کابل شبکه» یک نوع ندارد: کابل‌ها بر اساس کتگوری (Category) دسته‌بندی می‌شوند که حداکثر فرکانس کاری و در نتیجه سرعت قابل پشتیبانی آنها را تعیین میکند.
کتگوری و کلاس: دو نام برای یک مفهوم
استانداردهای ANSI/TIA از واژه «کتگوری» هم برای قطعات (کابل و کانکتور) و هم برای سیستم کامل استفاده می‌کنند. در استانداردهای ISO/IEC و اروپایی، قطعات «کتگوری» دارند و سیستم کامل «کلاس» (Class). جدول زیر معادل‌ها را طبق مستندات Legrand نشان می‌دهد:
| ANSI/TIA (قطعه و سیستم) | ISO/IEC – قطعه | ISO/IEC – سیستم |
|---|---|---|
| Category 3 | Category 3 | Class C |
| Category 5e | Category 5 | Class D |
| Category 6 | Category 6 | Class E |
| Category 6A | Category 6A | Class EA |
| — | Category 7 / 7A | Class F / FA |
| Category 8 | Category 8.1 / 8.2 | Class I / II |
هر کتگوری چه سرعتی را پشتیبانی میکند؟
جدول زیر از مستندات Legrand، حداکثر فرکانس هر کلاس و فاصله قابل پشتیبانی برای کاربردهای رایج اترنت را نشان می‌دهد:
| کاربرد | Class D (Cat5e) ۱۰۰ MHz |
Class E (Cat6) ۲۵۰ MHz |
Class EA (Cat6A) ۵۰۰ MHz |
Class I (Cat8) ۲۰۰۰ MHz |
|---|---|---|---|---|
| 1000BASE-T (۱ گیگابیت) | ۱۰۰ متر | ۱۰۰ متر | ۱۰۰ متر | ۱۰۰ متر |
| 2.5GBASE-T | ممکن* | ممکن* | ۱۰۰ متر | ۱۰۰ متر |
| 5GBASE-T | ممکن* | ممکن* | ۱۰۰ متر | ۱۰۰ متر |
| 10GBASE-T (۱۰ گیگابیت) | ندارد | ممکن* | ۱۰۰ متر | ۱۰۰ متر |
| 25GBASE-T | ندارد | ندارد | ممکن* | ۳۰ متر |
| 40GBASE-T | ندارد | ندارد | ممکن* | ۳۰ متر |
* «ممکن» یعنی پشتیبانی تضمین‌شده نیست و باید طبق گزارش‌های فنی استاندارد روی لینک نصب‌شده ارزیابی شود (برای 2.5G و 5G: ISO/IEC TR 11801-9904 یا TIA TSB 5021؛ برای 10G روی Cat6: ISO/IEC TR 24750 یا TIA TSB 155-A؛ برای 25G و 40G روی Cat6A: ISO/IEC TR 11801-9905). به گفته Legrand، فاصله قابل دستیابی در این حالت‌ها به عوامل زیادی بستگی دارد.
- Cat6A پایین‌ترین کتگوری‌ای است که ۱۰ گیگابیت را تا ۱۰۰ متر بدون شرط پشتیبانی میکند.
- Cat8 سریع‌ترین است، اما سرعتهای ۲۵ و ۴۰ گیگابیت را فقط تا ۳۰ متر می‌برد.
حداقل کتگوری برای نصب جدید
طبق مستندات Legrand، در نصب‌های جدید برای کابلکشی افقی فقط Cat6 و بالاتر و برای دیتاسنتر فقط Cat6A و بالاتر به کار می‌رود.
چرا Cat7 توصیه نمی‌شود؟
یک باور رایج این است که Cat7 «بهتر» از Cat6A است. به گفته Legrand، کتگوریهای 7، 7A و 8.2 در استانداردهای ANSI/TIA به رسمیت شناخته نمیشوند، چون از کانکتور جهانی RJ45 استفاده نمیکنند و به‌جای آن دو کانکتور جایگزین و ناسازگار دارند که روی تجهیزات اکتیو وجود ندارد. Legrand با استناد به سهم بازار کمتر از ۱٪ این راهکارها (طبق BSRIA)، استفاده از آنها را توصیه نمیکند. برای سرعتهای بالاتر از Cat6A در فاصله کوتاه، Cat8 (کلاس I با کانکتور RJ45) و برای فاصله‌های بیشتر، فیبر نوری گزینه‌های استاندارد هستند.
کابل شیلددار یا بدون شیلد؟
کابل‌های مسی در دو گروه کلی بدون شیلد (مثل U/UTP) و شیلددار (مثل F/UTP و F/FTP) ساخته می‌شوند. برای نمونه، Nexans همه کابل‌های Cat6A خانواده LANmark-6A را شیلددار عرضه میکند تا در برابر تداخل بیگانه (Alien Crosstalk) و دیگر تداخل‌های بیرونی مصون باشند؛ این شیلد یا به‌صورت کلی دور همه زوج‌ها (F/UTP) و یا جداگانه برای هر زوج به همراه شیلد کلی (F/FTP) است. Nexans این کابل‌ها را راهکار ایده‌آل برای اترنت ۱۰ گیگابیت با عملکرد تضمین‌شده تا ۵۰۰ مگاهرتز و سازگار با PoE++ (IEEE 802.3bt) معرفی میکند.
Legrand هم در مستندات PoE خود کابل Cat6A شیلددار را برای بهترین آیندهنگری و به‌عنوان بهترین انتخاب برای اینترنت اشیا (IoT) توصیه میکند.
لینک دائمی و کانال: کابل را درست بسنجید
کارایی کابلکشی فقط به کابل بستگی ندارد؛ کانکتورها، پچ‌کوردها و کیفیت نصب هم مهم‌اند. در استاندارد، لینک دائمی کابل ثابت بین پچ‌پنل و پریز است و کانال مسیر کامل همراه با پچ‌کوردها. کانال حداکثر ۴ کانکتور و حداقل ۲ کانکتور دارد. طبق Legrand، برای تأیید کابلکشی جدید فقط آزمون لینک دائمی (یا MPTL برای لینک‌هایی که مستقیم به فیش RJ45 ختم می‌شوند) معتبر است؛ آزمون کانال فقط برای بررسی پیش از اتصال تجهیزات به کار می‌رود، چون به پچ‌کوردهای مورد استفاده وابسته است.
جمع‌بندی: کدام کابل؟
| کاربرد | پیشنهاد بر اساس منابع |
|---|---|
| کابلکشی افقی ساختمان جدید | حداقل Cat6؛ برای آیندهنگری و PoE پرتوان Cat6A |
| دیتاسنتر و اتاق سرور | حداقل Cat6A |
| اتصال کوتاه پرسرعت (۲۵ و ۴۰ گیگابیت) | Cat8 تا ۳۰ متر، یا فیبر نوری |
| محیط با تداخل بیرونی | کابل شیلددار |
برای مرور کلی زیرساخت شبکه به راهنمای جامع شبکه پسیو و اکتیو برگردید یا درباره PoE و فیبر نوری بخوانید.
پرسش‌های متداول
برای اداره یا ساختمان جدید Cat6 بگیرم یا Cat6A؟
طبق مستندات Legrand، در نصب جدید برای کابلکشی افقی حداقل Cat6 مجاز است؛ اما Cat6 فقط در شرایطی و پس از ارزیابی، ۱۰ گیگابیت را پشتیبانی میکند، در حالی که Cat6A آن را تا ۱۰۰ متر پشتیبانی میکند. Legrand برای آیندهنگری و کاربردهای PoE و اینترنت اشیا Cat6A شیلددار را توصیه میکند.
آیا Cat7 از Cat6A بهتر است؟
به گفته Legrand، کتگوریهای 7، 7A و 8.2 در استانداردهای ANSI/TIA به رسمیت شناخته نمیشوند، چون از کانکتور جهانی RJ45 استفاده نمیکنند و کانکتورهای جایگزین آنها روی تجهیزات اکتیو وجود ندارد. Legrand استفاده از آنها را توصیه نمیکند.
Cat8 کجا کاربرد دارد؟
Cat8 (Class I) تا ۲۰۰۰ مگاهرتز کار میکند و طبق جدول Legrand، سرعتهای ۲۵ و ۴۰ گیگابیت را فقط تا ۳۰ متر پشتیبانی میکند؛ بنابراین برای اتصالهای کوتاه در دیتاسنتر و اتاق تجهیزات مناسب است، نه کابلکشی افقی طولانی.
منابع
- Legrand, LCS3 – 3 Dimensions of Excellence (technical appendices: Standards – Copper, Horizontal cabling topologies)
- Nexans, LANmark-6A Cable (product information)
این مقاله ترجمه کامل نیست؛ خلاصه و بازنویسی فارسی مطالب منبع است. اعداد و جدول‌ها از همان منبع نقل شده‌اند.
